Pertama sekali, saya ingin mengalu-alukan kehadiran anda semua ke Sarawak.

Selamat datang ke Kuching dan Persidangan Antarabangsa Ekonomi Digital Sarawak (Idecs) 2019.

Saya ingin mengucapkan terima kasih kepada semua delegasi dan peserta yang hadir dan menyokong persidangan ini sebagai usaha penting dalam ekonomi digital termasuk memerlukan sumbangan bagi memastikan kejayaan berterusan sama ada dalam kerajaan, sektor swasta dan komuniti.

Dengan itu, saya amat menghargai berterima kasih kepada penceramah, fasilitator dan pemudah cara yang datang dari sembilan negara iaitu Australia, China, Estonia, India, Singapura, Sepanyol, Thailand, Amerika Syarikat dan Malaysia.

Saya juga ingin mengucapkan terima kasih kepada kedua-dua penceramah utama Dr Michio Kaku dari Amerika Syarikat dan Inma Martinez dari Sepanyol untuk berkongsi pengalaman bersama-sama kita.

Pengenalan

Ini adalah tahun ketiga kami menganjurkan Persidangan Antarabangsa Ekonomi Digital Sarawak (Idecs), dan ia merupakan satu lagi persidangan bermakna terutamanya untuk 2,300 perwakilan.

Tema Idecs pada tahun ini ialah Bayangan Kehidupan Masa Depan Sarawak.

Penceramah dari serata dunia pasti membawa pandangan global, perspektif dan amalan terbaik dalam persidangan ini. Terutamanya berkaitan dengan tema persidangan dan ekonomi digital, khususnya dalam bidang kerajaan digital, pembuatan, bandar pintar, pelancongan, pertanian dan e-dagang.

Benarkan saya untuk memberikan perincian tentang tema dan bagaimana kita membayangkan cara hidup kita pada masa hadapan.

Teknologi Luar Biasa

Pada masa kini, kita sering dengar istilah teknologi luar biasa dan antaranya ialah dunia pintar. Saya fikir ia bermula dengan telefon pintar dan televisyen pintar

Saya teruja dengan hasil daripada lawatan kajian berkaitan bandar pintar, pertanian pintar, parkir pintar, meter pintar untuk penggunaan elektrik dan air, pengawasan pintar untuk pemantauan keselamatan Revolusi Industri 4.0 dan banyak lagi.

Sesetengah daripada anda mungkin sudah banyak mengetahui perkara ini dan boleh membayangkan sejauh mana kehidupan masa depan ‘pintar’ itu akan kelihatan.

Kini kita mendengar dan merasai sendiri pengalaman dengan pelbagai istilah teknologi yang lebih rumit dan kompleks termasuk telekomunikasi 5G, Internet of Things (IoT), Artificial Intelligence (AI), Machine Leaning, Voice Recognition, Virtual dan Augmented Reality (VR/AR), Fintech, Blockchain, Big Data, analisis data serta robotik.

Pengenalan Realiti Maya

Saya boleh katakan, kehidupan seharian kita kini banyak dipengaruhi oleh media dalam pelbagai bentuk, sama ada dalam iklan atau hiburan.

Bagaimanapun, pengenalan realiti maya (Virtual Reality/VR) ke dalam pengiklanan, hiburan dan pelancongan telah mengubah perspektif kita tentang sesuatu yang kita fikir hanya muncul di skrin kini menjadi sesuatu yang realistik.

Satu contoh mengenai penggunaan VR ialah iklan bagi destinasi pelancongan. Pelancong boleh memilih dan melihat pandangan sebenar lokasi menarik termasuk pakej pelancongan berbeza sebelum memutuskan untuk membeli pakej tersebut.

Satu lagi contoh VR ialah latihan untuk menyelam di dasar laut dalam. Pelatih sebenarnya tidak perlu menyelam jauh ke dalam laut. Pelatih hanya perlu menggunakan alat kawalan kepala dan badan.

Skrin VR meliputi pandangan keseluruhan pelatih dan ia menyerupai persekitaran laut dalam dengan simulasi interaktif seolah-olah menyelam ke dalam laut sebenar.

Dengan menggunakan peralatan, pelatih bertindak balas dan belajar cara menangani situasi berbahaya yang berbeza ketika menyelam di laut tanpa risiko bahaya sebenar.

Prestasi boleh diukur oleh sistem dan dinilai dengan sewajarnya. Dengan kata lain, ia adalah latihan yang sangat selamat namun realistik.

Begitu juga apabila kita bercakap mengenai Reality Augmented (AR) dalam permainan komputer dan rancangan TV.

Satu contoh rancangan TV yang menggunakan AR ialah acara sukan seperti bola sepak atau badminton. Di skrin TV, anda dapat melihat imej tambahan di gelanggang badminton yang tidak wujud dalam dunia sebenar.

Anda hanya melihat imej pada skrin TV. Imej boleh menjadi nama pemain atau imej lain yang boleh diprogramkan ke dalam paparan. Itulah keupayaan teknologi AR.

Teknologi lain pula telah mengubah keberkesanan dan kecekapan kita dalam latihan. Ia dikenali teknologi Mixed-Reality.

Satu contohnya ialah manual elektronik untuk membaiki enjin, yang membolehkan pelatih memfokus atau melihat ke dalam enjin untuk membaiki atau melakukan penyelenggaraan.

Ini akan menghapuskan risiko bahaya sebenar berbanding situasi sebenar ketika melakukan aktiviti pembaikan dan penyelenggaraan. Oleh itu, kita tidak perlu berbelanja lebih untuk bahan mentah dan peralatan yang digunakan untuk latihan.

Pelaksanaan Automasi

Pelbagai automasi telah digunakan oleh manusia. Perkara seperti memandu, keselamatan, penghantaran, dan komunikasi kini diambil alih oleh kenderaan memandu sendiri, sistem keselamatan reaktif, penghantaran dron dan chatbots.

Tugas ini kini semuanya diambil alih dan dikendalikan oleh sistem. Apa yang saya katakan di atas ialah perubahan teknologi dalam kehidupan yang akan memudahkan kehidupan masa hadapan.

Masa Depan Sarawak

Dengan semua teknologi ini, visi saya adalah untuk membentuk cara sektor perindustrian mereka bentuk perkhidmatan, produk dan pemprosesan yang berevolusi dengan ekosistem ekonomi global.

Saya percaya, dengan semua strategi dan sokongan seluruh komuniti, Sarawak boleh menjadi setaraf negara-negara maju dalam pelaksanaan digitalnya.

Oleh itu, kita tidak boleh ketinggalan dari segi penggunaan teknologi digital dan pertumbuhan ekonomi digital yang memberi manfaat kepada rakyat kita.

Sama ada kita meneruskan bidang penyelidikan baharu atau kita akan sentiasa menjadi pengikut tanpa dapat membawa banyak kemajuan kepada rakyat dan negara kita.

Saya sedar tentang kritikan terhadap visi saya untuk membawa Sarawak ke arah ekonomi digital.

Justeru, saya ingin mengulangi bahawa visi ekonomi digital bukanlah sesuatu yang kita semua boleh pandang remeh.

Izinkan saya berkongsi contoh mudah mengenai manfaat transformasi ke dalam ekonomi digital.

Dengan menyusun semula urus niaga berasaskan tunai dan menggunakan pembayaran digital dalam masa terdekat, kerajaan dengan cekap dapat mengurangkan ekonomi hitam dan meningkatkan hasil melalui cukai jualan.

Ini adalah salah satu manfaat yang paling jelas dan biasa dalam ekonomi digital, apabila transaksi digital, pemantauan jualan dan cukai menjadi lebih mudah.

Dengan pengenalan Blockchain dalam pengurusan kita, transaksi akaun dan pembayaran, pemantauan rekod pembayaran, jualan, perolehan, bil, pengumpulan dan penjanaan laporan kewangan secara automatik menghapuskan sebarang intervensi manusia dan membolehkan ketelusan, kos keseluruhan kecekapan, kepantasan dan penggunaan sumber yang optimum.

Blockchain akan menjadi salah satu faedah yang lebih jelas dan biasa dalam ekonomi digital kepada rakyat dan kerajaan. Don Tapscott telah membincangkan teknologi Blockchain semasa Persidangan Idecs pertama pada 2017.

Terdapat begitu banyak faedah lain dari ekonomi digital yang mahu dicapai oleh hampir setiap negara di dunia ini.

Bagi Sarawak, kita telah memulakan perjalanan ke arah itu sejak saya mengambil alih tugas sebagai Ketua Menteri.

Kita juga telah mencantumkan strategi dan pelan tindakan yang kini berada di tahap awal pelaksanaan.

Justeru Sarawak akan menjalankan dan melancarkan projek-projek ekonomi digital dan ia ditadbir urus dengan betul.

Kita tidak mampu membuat kesilapan dalam perjalanan ini dan dengan rahmat Tuhan, negeri kita dan rakyat akan mendapat faedah daripada usaha kita.

Bangun Kerajaan Digital

Dalam beberapa inisiatif untuk melaksanakan strategi ekonomi digital, Kerajaan Sarawak melaksanakan sistem pengenalan dan pengesahan dalam talian yang dikenali sebagai ID Sarawak.

Sistem ini membolehkan orang awam mengakses dan menggunakan pelbagai perkhidmatan atas talian atau sistem aplikasi Kerajaan Sarawak.

ID Sarawak merupakan langkah pertama ke arah kerajaan berasaskan perkhidmatan dan fokus rakyat yakni rakyat akan mengenali kerajaan berasaskan perkhidmatan yang disediakan dan bukannya fungsi jabatan.

Pada 1 Julai 2019, bilangan pengguna berdaftar ID Sarawak ialah 208,644. Sebanyak 20 perkhidmatan kerajaan kini dalam talian dan pengguna berdaftar ID Sarawak mendapat manfaat daripada fleksibiliti serta kemudahan

akses kepada perkhidmatan ini. Dalam masa terdekat, satu siri perkhidmatan yang lebih inovatif, menarik, lebih peribadi dan lancar juga akan diperkenalkan.

e-Dagang

Untuk tujuan e-dagang, Kerajaan Sarawak telah melaksanakan aplikasi e-Wallet yang kini dikenali sebagai Sarawak Pay.

Banyak syarikat boleh menawarkan perniagaan e-Wallet. Bagaimanapun, tidak seperti penyedia perkhidmatan e-Wallet lain, Sarawak Pay tidak berorientasikan keuntungan.

Ia menyasarkan kesejahteraan untuk rakyat yang kurang mampu, tiada sokongan dan tinggal di luar bandar. Pada 30 Jun 2019, jumlah pengguna yang berdaftar ialah 91,640 dengan jumlah urus niaga dan top up berjumlah RM35 juta.

Sasarannya adalah untuk mencapai 150,000 pengguna menjelang akhir tahun ini. Sementara itu, untuk meningkatkan e-dagang, kerajaan telah menyediakan platform e-dagang untuk mempromosikan produk Sarawak, termasuk usahawan wanita.

Infrastruktur Digital

Kunci digital ekonomi adalah infrastruktur digital. Kerajaan Sarawak menubuhkan 300 menara telekomunikasi, yang dijangka siap menjelang 2019.

Menara ini meliputi kawasan yang tidak diliputi oleh penyedia perkhidmatan komersial kerana kekurangan potensi untuk pulangan pelaburan.

Selain teknologi Cloud, kerajaan juga sedang melakukan kerja-kerja pemasangan kabel gentian optik di darat merentasi Sarawak sambil bekerjasama dengan syarikat-syarikat antarabangsa untuk menyediakan pintu masuk ke rangkaian global.

Saya sangat gembira dan ingin merakam tahniah kepada Long Busang kerana kini memiliki internet menerusi khidmat yang disediakan oleh organisasi swasta melalui inisiatif tanggungjawab sosial korporat, sekali gus melengkapkan usaha dilakukan oleh kerajaan.

Saya berharap lebih banyak lagi organisasi swasta akan ke depan untuk menyumbang kepada pembangunan kawasan luar bandar kita.

Sarawak mempunyai populasi yang besar. Bagi mereka yang datang dari luar negara, luangkan masa untuk mengalami kepelbagaian budaya dan hospitaliti lebih daripada 40 kumpulan etnik dan subetnik yang tinggal di kawasan luar bandar dan bandar.

Gambar fail

Untuk memastikan pembangunan sosioekonomi kami dipercepat, kita perlu memastikan semua orang terlibat dalam ekonomi digital dan menggunakan teknologi digital.

Setakat ini, kerajaan saya melalui pelbagai agensi telah menjangkau rakyat daripada pelbagai latar belakang bagi mewujudkan kesedaran, mendidik dan mendapatkan maklum balas supaya semua orang boleh berada dalam arus perdana ekonomi digital.

Mungkin perbincangan petang ini juga boleh mengambil kira bagaimana untuk membawa semua orang berada dalam arus perdana ekonomi digital.

Pembangunan sektor ekonomi digital memerlukan pekerja berpengetahuan sebagai penggerak utama. Oleh itu, dalam bidang pengajian tinggi dan penyelidikan, Kerajaan Sarawak telah menyediakan biasiswa kepada pelajar dan geran kepada universiti menjalankan penyelidikan. Negeri ini juga akan menjadi rakan kongsi syarikat berteknologi tinggi dan universiti untuk memindahkan pengetahuan dan teknologi serta mengkomersialkan hasil penyelidikan mereka.

Mengenai penyelidikan dan pembangunan, Lembaga Multimedia Sarawak menyediakan geran bagi 26 penyelidik di lima universiti dan 22 penyelidik pelajar melakukan sarjana dan PhD, termasuk menyediakan 10 penerbitan. Dan kami telah menubuhkan akademi digital di Centexs untuk melatih golongan remaja dalam kemahiran digital yang tinggi yang diperlukan oleh sektor telekomunikasi dan IR 4.0.

Pihak berkuasa multimedia

Sarawak juga telah menganjurkan program latihan dan kesedaran mengenai RI 4.0 untuk menjelaskan kepada pemain industri tempatan atas sebab-sebab keperluan mengubah minda dan memulakan IR 4.0.

Bagi inisiatif bandar pintar, rakyat mendapat faedah daripada ciri-ciri pintar seperti lampu jalan dijana oleh tenaga solar, papan iklan kecil yang memaparkan maklumat terkini, berita dan acara, pembayaran tanpa tunai di kafe dan gerai, pengurusan sisa digital, pengurusan lampu isyarat jalan pintar untuk mobiliti yang lebih baik serta pengawasan CCTV dan sistem pengawasan pusat.

Objektif Old Kuching Smart Heritage di bawah inisiatif bandar pintar termasuk pemuliharaan dan pemuliharaan warisan, iaitu perlindungan warisan sejarah dilakukan melalui kemajuan digital.

Inisiatif ini bertujuan untuk mewujudkan infrastruktur pintar melalui penggunaan IT dan teknologi canggih, dengan itu membantu mewujudkan komuniti pintar dengan semua orang terlibat dan merangkul teknologi. Ini seterusnya membantu meningkatkan sosioekonomi komuniti setempat.

Apabila segalanya sudah siap, Old Kuching Smart Heritage akan mengubah sepenuhnya cara kita melalui pengalaman di tapak warisan dan produk warisan di Kuching.

Kerajaan Sarawak telah melaksanakan ladang pintar di Bahagian Kuching dan menggunakan peranti IoT untuk memantau persekitaran ladang dan meningkatkan produktiviti tanaman.

Negeri ini juga sedang menubuhkan perkhidmatan cloud untuk memenuhi lonjakan yang dijangkakan dalam data IoT, terutamanya dalam penstoran sebagai perkhidmatan.

Gambar fail

Perkhidmatan ini akan memenuhi keperluan seperti pembuatan, fintech, pengangkutan, logistik dan sektor lain. Ini boleh diperluaskan kepada sektor swasta dan awam.

Saya meramalkan permintaan terhadap infrastruktur awam dan perkhidmatan untuk meneruskan aliran menaik.

Sarawak diberkati kerana ia sesuai dengan sumber yang banyak, kestabilan politik dan pematuhan, serta kos penubuhan dan operasi rendah bagi penyelesaian di peringkat global. Iklim yang menggalakkan sememangnya bermakna peluang pelaburan yang hebat.

Apa yang saya sebutkan adalah beberapa rancangan tindakan awal yang kini dilaksanakan untuk memulakan perjalanan ekonomi digital kami. Ada banyak lagi yang akan diperkenalkan pada tahun ini dan tahun-tahun akan datang.

Untuk mempercepatkan usaha ini, kita akan bekerjasama dengan pemain teknologi digital antarabangsa terbaik dan saya gembira bahawa esok (hari ini) terdapat pemeteraian 10 Memorandum

Persefahaman (MoU) antara SMA dan pelbagai rakan antarabangsa yang berkaitan dengan ekonomi digital Sarawak.

Rakan-rakan ini akan membantu kita menubuhkan makmal terbuka untuk meneroka dan menyelidik inisiatif digital baharu untuk menyokong ekonomi digital kami.

Terdapat juga satu Perjanjian Kerjasama antara Sacofa dan Datastream Technology Sdn. Bhd. (DST) Brunei Darussalam, yang berkaitan dengan menyediakan perkhidmatan internet runcit berhalaju tinggi di Sarawak, dan satu pertukaran MoU antara Sacofa dengan Xperanti mengenai perkongsian untuk penyediaan IoT Solutions di Sarawak.

Akhir sekali, saya ingin mengucapkan ribuan terima kasih kepada semua orang atas sokongan mereka dan kepada Pengerusi Persidangan Idecs 2019 dan pasukan pegawai dari SMA dan Scope serta semua yang telah membantu dalam menjayakan Idecs 2019

* Tulisan ini merupakan teks ucapan Ketua Menteri Sarawak, Datuk Patinggi Abang Johari Tun Openg ketika merasmikan Idecs 2019 yang bertemakan Bayang Kehidupan Masa Depan Sarawak.