Cuba perhatikan keadaan sekeliling kita hari ini.

Di mana-mana sahaja kita berada, sama ada di kafe, di dalam pengangkutan awam mahupun di meja makan di rumah sendiri, pemandangan yang sama sering berulang.

Anak-anak begitu tekun menatap skrin tablet sambil menonton video berdurasi pendek, manakala golongan remaja pula seakan-akan tidak lekang jari mereka daripada skrin telefon pintar demi mengikuti pelbagai trend terbaharu di media sosial.

Permainan video yang menghiburkan serta tarikan dunia digital yang tiada kesudahan memang sukar untuk dielakkan.

Namun demikian, soalan penting yang perlu kita tanyakan kepada diri sendiri dan generasi muda ialah: bilakah kali terakhir kita benar-benar tenggelam dalam sebuah buku tanpa sebarang gangguan daripada skrin digital?

Justeru, sudah tiba masanya untuk kita melupakan seketika ketagihan terhadap gajet dengan memperuntukkan sekitar dua jam sehari untuk membaca buku.

Langkah ini bukan suatu beban, sebaliknya merupakan pelaburan minda yang amat bermakna.

Gaya hidup digital masa kini nyata telah mengubah tabiat membaca secara drastik, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak dan remaja.

Data daripada Kajian Profil Membaca Rakyat Malaysia oleh Perpustakaan Negara Malaysia menunjukkan trend yang membimbangkan, iaitu purata masa yang dihabiskan oleh kanak-kanak dan remaja menggunakan gajet mencecah antara lima hingga lapan jam sehari.

Sebaliknya, masa yang diperuntukkan untuk membaca buku di luar tujuan pembelajaran di sekolah adalah kurang daripada tiga jam seminggu.

Keadaan ini menunjukkan walaupun kadar celik huruf di negara kita agak tinggi, budaya membaca secara aktif masih berada pada tahap yang rendah.

Pada peringkat antarabangsa pula, kajian daripada Common Sense Media di Amerika Syarikat turut mendapati bahawa peratusan remaja berumur antara 13 hingga 17 tahun yang membaca buku untuk keseronokan setiap hari telah merosot daripada 35 peratus pada tahun 1984 kepada kurang daripada 17 peratus pada masa ini.

Sebaliknya, lebih daripada 80 peratus masa lapang mereka dihabiskan untuk berinteraksi dengan skrin digital.

Dapatan tersebut turut menunjukkan kemerosotan tabiat membaca bukanlah masalah yang hanya berlaku di Malaysia, sebaliknya merupakan cabaran global apabila perhatian dan fokus generasi muda semakin dikuasai oleh algoritma media sosial serta permainan video yang memikat.

Dalam era moden ini, sesetengah pihak berhujah bahawa membaca buku dalam talian atau rencana di internet mempunyai nilai yang sama dengan membaca buku fizikal.

Hakikatnya, pengalaman yang ditawarkan oleh kedua-dua medium ini amat berbeza. Membaca buku fizikal memberikan pengalaman deria yang tidak dapat digantikan oleh skrin gajet.

Aroma kertas yang khas, tekstur helaian buku yang disentuh serta kepuasan menyelak setiap halaman secara fizikal mewujudkan hubungan emosi yang unik antara pembaca dengan bahan bacaannya.

Selain sentuhan fizikal, buku bercetak juga menyediakan ruang untuk pembaca memberikan tumpuan tanpa gangguan pemberitahuan mesej atau godaan untuk beralih kepada aplikasi lain.

Pelbagai kajian psikologi dan kognitif turut menunjukkan bahawa pembaca buku fizikal berupaya mengingati jalan cerita, fakta dan struktur maklumat dengan lebih baik berbanding mereka yang membaca melalui skrin digital.

Hal ini berlaku kerana otak manusia menggunakan pemetaan ruang pada halaman fizikal untuk menyerap serta memproses maklumat secara lebih mendalam dan berkesan.

Manfaat membaca tidak terhad kepada usaha menambah ilmu pengetahuan atau lulus peperiksaan semata-mata. Malah, membaca merupakan senaman minda yang penting untuk kesihatan otak sepanjang hayat.

Bekas Perdana Menteri Malaysia, Tun Dr. Mahathir Mohamad, yang masih mempunyai daya fikir yang tajam walaupun berusia lebih sembilan dekad, sering menekankan kepentingan budaya membaca.

Beliau kerap mengingatkan masyarakat bahawa amalan membaca secara konsisten mampu merangsang daya kognitif, sekali gus membantu melambatkan kemerosotan daya ingatan apabila usia meningkat.

Daripada sudut sains perubatan, pandangan tersebut selari dengan hakikat bahawa aktiviti membaca merangsang laluan neurologi dalam otak secara berterusan.

Apabila kita membaca, otak dirangsang untuk bekerja secara aktif bagi menghubungkan pelbagai maklumat, membentuk imaginasi dan menganalisis plot cerita.

Proses ini secara tidak langsung membantu membentuk simpanan kognitif yang kuat, mengekalkan keaktifan sel-sel saraf serta mengurangkan risiko kemerosotan fungsi ingatan apabila usia semakin lanjut.

Kesimpulannya, kita tidak perlu meninggalkan terus penggunaan gajet atau mengharamkan permainan video sepenuhnya kerana teknologi juga mempunyai kebaikannya sendiri jika digunakan secara berhemah.

Namun, kita perlu mengembalikan keseimbangan dalam gaya hidup harian, khususnya dalam kalangan generasi muda.

Ibu bapa, pendidik serta remaja sendiri perlu menyahut cabaran ini dengan memulakan langkah kecil seperti memperuntukkan satu hingga dua jam sebelum tidur sebagai waktu bebas gajet untuk membaca buku.

Ambillah sebuah buku fizikal hari ini, selak halamannya dan biarkan minda kita mengembara jauh melangkaui batas dunia digital demi masa depan yang lebih cemerlang.