PHNOM PENH: Pakar menggesa pengukuhan peranan media arus perdana yang berkredibiliti, penggunaan alat semakan fakta yang lebih canggih serta peningkatan literasi media bagi menangani lambakan maklumat salah.

Cara berita dihasilkan kini berubah, begitu juga cara masyarakat mendapatkan maklumat, dengan media sosial dan platform video menjadi saluran utama pengedaran kandungan di seluruh dunia.

Bagaimanapun, perubahan itu turut mempercepat penyebaran berita palsu dan maklumat salah dengan penggunaan kecerdasan buatan (AI), sekali gus memberi tekanan kepada organisasi berita tradisional.

Pakar media berpandangan bahawa pengukuhan media bebas dan peningkatan literasi media, yang membolehkan pengguna menilai secara kritis kandungan yang dibaca, ditonton dan dikongsi, merupakan antara langkah penting untuk membendung penyebaran maklumat salah.

“Kebimbangan yang semakin meningkat terhadap maklumat salah dan kandungan dijana AI memberi peluang kepada media arus perdana untuk menegaskan semula peranannya sebagai sumber maklumat yang boleh dipercayai. 

“Ini tidak bermakna media arus perdana secara automatik lebih boleh dipercayai, namun kewartawanan profesional mempunyai amalan pengesahan dan piawaian editorial yang membezakannya daripada kebanyakan kandungan yang tersebar dalam talian,” kata Profesor Madya di Pusat Pengajian Komunikasi dan Pengajian Media, Universiti Sunway, Dr Nuurrianti Jalli kepada Bernama.

Penyebaran maklumat salah kini menguji kewartawanan yang berteraskan prinsip ketepatan, keadilan, berkecuali, semakan fakta dan penggunaan sumber yang boleh dipercayai.

Bagaimanapun, media sosial telah mengubah landskap pelaporan berita.

Dakwaan yang belum disahkan tersebar dengan pantas dalam talian, manakala AI menjadikan penghasilan kandungan palsu yang kelihatan meyakinkan lebih mudah dan murah.

Editor Media Digital/MyCheck Malaysia di Pertubuhan Berita Nasional Malaysia (Bernama), Sakina Mohamed berkata cabaran ketika ini bukan sekadar membetulkan maklumat palsu, tetapi turut menghalang maklumat salah daripada diterima sebagai naratif yang benar.

“AI boleh membantu kita mengenal pasti dakwaan yang mula tersebar, mengumpul bukti dan mempercepat proses pengesahan. 

Namun, teknologi itu juga boleh menghasilkan semula maklumat salah yang sedang kita siasat, khususnya apabila dakwaan yang tersebar luas disalah anggap sebagai bukti yang boleh dipercayai.

“Akhirnya, organisasi berita tidak seharusnya bersaing dengan penyebaran maklumat salah berdasarkan kepantasan semata-mata. 

“Kita perlu lebih pantas mengenal pasti potensi mudarat, lebih telus mengenai perkara yang diketahui dan belum diketahui, serta lebih bijak menyalurkan maklumat yang telah disahkan kepada khalayak yang memerlukannya,” katanya.

MyCheck Malaysia oleh Bernama dan Sebenarnya.my oleh Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) merupakan platform semakan fakta yang diwujudkan bagi membantu orang ramai menghadapi cabaran penyebaran maklumat salah yang semakin meningkat.

MCMC minggu lepas memaklumkan bahawa lebih 56,000 kandungan palsu dalam talian telah diturunkan antara 1 Jan 2023 hingga 15 Okt 2026.

Menurut Nuurrianti, satu lagi paradoks yang dihadapi media moden ialah organisasi berita yang berdepan tekanan kewangan untuk mengekalkan kewartawanan berkualiti semakin mengehadkan akses kepada laporan mereka melalui sistem langganan berbayar, sedangkan maklumat yang belum disahkan mudah menjangkau khalayak ramai dalam era digital.

“Maklumat yang belum disahkan masih boleh diakses secara meluas menerusi media sosial. Penggunaan sistem langganan berbayar boleh difahami dari sudut perniagaan, namun ia turut menimbulkan persoalan mengenai kemampuan masyarakat untuk mendapatkan maklumat yang boleh dipercayai.

“Kita perlu memikirkan secara serius bagaimana kewartawanan dapat terus berdaya maju dari segi kewangan tanpa menyebabkan maklumat yang boleh dipercayai menjadi semakin sukar diakses oleh masyarakat umum,” katanya.

Penyebaran maklumat salah dan maklumat palsu yang disengajakan semakin membimbangkan kerana naratif tidak benar boleh mempengaruhi tingkah laku masyarakat secara negatif.

Walaupun orang ramai kini mempunyai akses mudah kepada maklumat dalam talian, kekurangan literasi media untuk membezakan berita palsu daripada sumber yang telah disahkan boleh membawa kesan buruk.

“Tanpa literasi media, individu mungkin kurang berupaya membuat keputusan berdasarkan maklumat yang tepat, mengambil bahagian dalam perbincangan awam yang bermakna serta memastikan institusi bertanggungjawab terhadap tindakan mereka.

“Orang ramai mungkin menghadapi kesukaran membezakan antara maklumat benar dan palsu, serta sumber yang boleh dipercayai dengan kandungan mengelirukan, khususnya dalam persekitaran yang semakin dipengaruhi AI,” kata pendidik dan penyelidik di Rangkaian Literasi Media dan Maklumat untuk ASEAN, Wong Lai Cheng kepada Bernama.

Pakar dari Malaysia itu menyertai “Simposium Pelbagai Pihak Berkepentingan ASEAN mengenai Usaha Membendung Maklumat Palsu dan Mengurus Media Sintetik dalam Era Digital” yang berlangsung selama dua hari di Phnom Penh pada 4 hingga 5 Nov. – BERNAMA